Gezondheid

Definitie van bewustzijn

Bijgewerkt op 6 september 2026

Bewustzijn is het vermogen om je bewust te zijn van jezelf en van de wereld om je heen. Het is de innerlijke ervaring van waarnemen, denken, voelen en weten dat je bestaat. Bewustzijn is een centraal begrip in de psychologie, de filosofie en de neurowetenschap, en tegelijk een van de moeilijkst te verklaren verschijnselen die er zijn.

Wat is bewustzijn precies?

De definitie van bewustzijn is: de toestand waarin een individu waarnemingen, gedachten, gevoelens en de eigen bestaanservaring bewust ondergaat en zich daarvan gewaar is. Het omvat zowel het besef van de buitenwereld als het besef van het eigen innerlijk.

Aspecten van bewustzijn

Bewustzijn wordt vanuit verschillende hoeken benaderd:

  • Wakker zijn: de mate van alertheid, van klaarwakker tot slaap of bewusteloosheid.
  • Zelfbewustzijn: het besef van het eigen bestaan en de eigen gedachten.
  • Ervaring: het subjectief beleven van indrukken, ook wel de “binnenkant” van waarneming genoemd.

Waarom is bewustzijn zo moeilijk te verklaren?

Hoewel wetenschappers steeds meer weten over welke hersenprocessen met bewustzijn samenhangen, blijft de vraag hoe fysieke processen in de hersenen leiden tot een subjectieve ervaring grotendeels open. Dit wordt in de filosofie het “moeilijke probleem van het bewustzijn” genoemd. Het is een onderwerp waar nog volop onderzoek naar wordt gedaan.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen bewustzijn en zelfbewustzijn?

Bewustzijn is het brede vermogen om te ervaren en waar te nemen. Zelfbewustzijn is een specifiek onderdeel daarvan: het besef van het eigen bestaan en de eigen gedachten en gevoelens.

Weten wetenschappers hoe bewustzijn ontstaat?

Wetenschappers kennen steeds meer hersenprocessen die met bewustzijn samenhangen, maar hoe die precies leiden tot subjectieve ervaring is nog niet verklaard. Dit blijft een groot open vraagstuk.