Definitie van gaslighting

Gaslighting is een vorm van psychische manipulatie waarbij de manipulator het slachtoffer stelselmatig laat twijfelen aan zijn eigen waarneming, herinnering, gevoelens of gezond verstand. Door feiten te ontkennen, te verdraaien of het slachtoffer wijs te maken dat het zich dingen verbeeldt, verliest die het vertrouwen in de eigen realiteit. Het is een subtiele en schadelijke vorm van emotionele manipulatie.

Wat is gaslighting precies?

De definitie van gaslighting is: het systematisch manipuleren van iemand zodat die gaat twijfelen aan de eigen waarneming, herinnering of oordeelsvermogen, met als gevolg dat het slachtoffer onzeker wordt en afhankelijk raakt van de manipulator. De term komt van het toneelstuk en de film Gaslight, waarin een man zijn vrouw op deze manier manipuleert.

Hoe uit gaslighting zich?

Gaslighting verloopt vaak via herkenbare technieken:

• Ontkennen: beweren dat iets nooit is gebeurd, terwijl dat wel zo is.
• Verdraaien: feiten of gebeurtenissen anders voorstellen dan ze waren.
• Bagatelliseren: de gevoelens of zorgen van het slachtoffer wegwuiven.
• Omdraaien: het slachtoffer de schuld of twijfel toeschuiven.

De gevolgen van gaslighting

Gaslighting kan diep ingrijpen. Het slachtoffer raakt in verwarring, gaat aan zichzelf twijfelen en verliest zelfvertrouwen. Op termijn kan dit leiden tot onzekerheid, angst en afhankelijkheid van de manipulator. Gaslighting komt voor in relaties, gezinnen en op het werk. Het herkennen ervan is een belangrijke eerste stap; steun van buitenaf kan helpen om de eigen waarneming weer te vertrouwen.

Veelgestelde vragen

Waar komt het woord gaslighting vandaan?

De term komt van het toneelstuk Gas Light (1938) en de verfilming ervan, waarin een man zijn vrouw laat geloven dat ze gek wordt, onder meer door het gaslicht te dimmen en te ontkennen dat het donkerder wordt.

Hoe herken je gaslighting?

Signalen zijn dat iemand je waarneming of herinnering herhaaldelijk ontkent, feiten verdraait, je gevoelens bagatelliseert of je de schuld geeft, waardoor je aan jezelf gaat twijfelen. Aanhoudende verwarring en zelftwijfel na contact met iemand kunnen wijzen op gaslighting.