Definitie van hallucineren (AI)

Hallucineren heeft er door de opkomst van kunstmatige intelligentie een betekenis bij gekregen: het verschijnsel dat een AI-chatbot informatie verstrekt die niet klopt of volledig verzonnen is, maar die wel als een geloofwaardig feit wordt gepresenteerd. Van Dale koos “hallucineren” om deze nieuwe betekenis tot Woord van het Jaar 2025. Het is dus geen nieuw woord, maar een bestaand woord met een nieuwe toepassing.

Wat betekent hallucineren bij AI?

De definitie van hallucineren in de AI-context is: het door een AI-systeem verstrekken van informatie die niet op betrouwbare gegevens is gebaseerd en daardoor onnauwkeurig of volledig onjuist is, terwijl het toch overtuigend wordt gebracht. De AI “verzint” in feite een antwoord dat plausibel klinkt maar feitelijk fout is.

Hoe ontstaat een AI-hallucinatie?

Taalmodellen zoals ChatGPT of Gemini werken door te voorspellen welk woord waarschijnlijk volgt op basis van patronen in enorme hoeveelheden tekst. Ze “begrijpen” de wereld niet, maar berekenen het meest waarschijnlijke antwoord. Wanneer het model geen betrouwbare informatie heeft, vult het de leemte op met iets dat statistisch aannemelijk lijkt. Zo kan het bijvoorbeeld een niet-bestaande bron, een verkeerd jaartal of een verzonnen citaat produceren, gepresenteerd alsof het klopt.

Waarom is hallucineren een probleem?

Het gevaar zit in de overtuigende presentatie. Omdat de onjuiste informatie er net zo zelfverzekerd uitziet als de juiste, is een hallucinatie voor een leek moeilijk te herkennen. Dit maakt kritisch controleren van AI-antwoorden noodzakelijk, zeker bij belangrijke of feitelijke onderwerpen. Het verschijnsel is een van de belangrijkste beperkingen van de huidige generatie AI-taalmodellen.

Veelgestelde vragen

Wat is de oorspronkelijke betekenis van hallucineren?

Oorspronkelijk betekent hallucineren het waarnemen van dingen die er niet zijn, of het misleiden van personen. De AI-betekenis — het verzinnen van onjuiste informatie door een chatbot — is daar een moderne aanvulling op.

Kun je AI-hallucinaties voorkomen?

Volledig voorkomen kan niet, maar je kunt het risico beperken door AI-antwoorden te controleren aan de hand van betrouwbare bronnen, om verwijzingen te vragen en kritisch te blijven bij feitelijke claims.