Definitie van ijdel

IJdel heeft twee betekenissen. In de meest gangbare zin betekent het dat iemand overdreven veel waarde hecht aan het eigen uiterlijk, de eigen prestaties of de bewondering van anderen. In een tweede, wat ouderwetsere betekenis betekent ijdel “vergeefs”, “zonder nut” of “leeg”, zoals in de uitdrukking “ijdele hoop”. De context maakt duidelijk welke betekenis bedoeld wordt.

Wat betekent ijdel precies?

De definitie van ijdel is: overdreven ingenomen met het eigen uiterlijk of de eigen kwaliteiten (verwaand); of, in een oudere betekenis, vergeefs, nutteloos of leeg. De eerste betekenis gaat over een karaktertrek, de tweede over iets wat zonder resultaat of inhoud is.

IJdel over het uiterlijk

In de bekendste betekenis is iemand ijdel als die veel bezig is met hoe hij eruitziet en met de indruk die hij op anderen maakt. Een zekere mate van aandacht voor het uiterlijk is normaal, maar bij ijdelheid slaat dit door in overdreven zelfingenomenheid of pronkzucht. IJdelheid wordt van oudsher als een minder gunstige eigenschap gezien.

IJdel als “vergeefs”

In de tweede betekenis staat ijdel voor iets wat geen nut of resultaat heeft. Denk aan uitdrukkingen als “ijdele hoop” (hoop die vergeefs is) of “ijdele woorden” (loze woorden). Deze betekenis komt uit een ouder taalgebruik en wordt vooral in vaste uitdrukkingen nog gebruikt.

Veelgestelde vragen

Wat betekent “ijdele hoop”?

“IJdele hoop” betekent vergeefse of loze hoop: hoop die geen kans van slagen heeft. Hier wordt ijdel gebruikt in de betekenis van “vergeefs” of “zonder resultaat”.

Is ijdel altijd negatief?

In de betekenis van verwaandheid heeft ijdel meestal een licht negatieve lading. Een beetje aandacht voor je uiterlijk is normaal; van ijdelheid spreek je pas als dat doorslaat in overdreven zelfingenomenheid.