Het woord oenologie is afkomstig van het Griekse woord oînos, wat wijn betekend en lógos, wat wetenschap betekend. Oenologie verwijst dus naar de wetenschap die zich toelegt op de studie en kennis van wijnen.

Het bestudeerd de teelt van de wijnstokken, hoe de wijn geproduceerd wordt, hoe het verouderingsproces werkt en hoe het verpakt word. Daarnaast worden ook de smaak, consumptie en marketing bekeken.

Louis Pasteur, wordt beschouwd als de vader van de wetenschappelijke oenologie, omdat die zowel de werking van bacteriën en gist als het fermentatie proces heeft bestudeerd.

Het begrijpen van de oenologie, houdt in dat de focus is gebracht naar de wijnstok en de verschillende soorten druiven die er bestaan. Hieruit wordt vervolgens de transformatie van druif tot wijn bestudeerd. Mensen maken al eeuwenlang wijn, dit komt omdat oenologie een ware kunstvorm is die specialistische kennis vereist, omdat elk wijngebied zijn eigen kenmerkende natuurlijke omgeving heeft. Dankzij de diversiteit van de wijngaarden die de productie van unieke en complexe wijnen mogelijk maakt, blijft oenologie zo’n interessante kunst vorm.

Oenoloog worden

Hogescholen en universiteiten over de hele wereld bieden opleidingen tot wijnbouw en oenologie aan. Tegenwoordig hebben veel oenologen een hogere opleiding, hoewel het zeker ook mogelijk is om het vak op de ouderwetse manier te leren, namelijk door in de leer te gaan bij een praktiserend wijnmaker.

Sommige oenologen met een afgerond diploma gaan alsnog in de leer bij een wijnmaker, zodat zij specifieke wijnbereidingstechnieken kunnen leren en het traditionele erfgoed kunnen behouden. Om verschillende wijnbereidingstechnieken te leren, kan een oenoloog met verschillende wijngaarden trainen.

Oenoloog is geen sommelier

Een oenoloog houdt zich bezig met de kunst van het wijn maken, een sommelier daarentegen houdt zich pas bezig met de wijn zodra deze in wijnglazen geschonken kan worden. Een sommelier is een wijnbeheerder die doorgaans wordt aangetroffen in goede restaurants en in de horeca.

Sommeliers weten welke wijnen een restaurant op de kaart heeft staan en kunnen personen helpen bij het vinden van de juiste wijn voor bij de maaltijd of gelegenheid.

Taken van en sommelier

Sommeliers hebben de volgende verantwoordelijkheden:

Een sommelier ontwikkeld de wijnkaart en het wijnprogramma van een restaurant
Een sommelier beheerd de wijnvoorraad
Een sommelier traint het restaurantpersoneel over wijnen
Een sommelier spreekt rechtstreeks met klanten om aanbevelingen te doen en om vragen te beantwoorden
Een sommelier werkt samen met de koks om de ideale combinaties van eten en wijn te creëren
Een sommelier dient kennis te hebben van alle dranken die in het restaurant geschonken kunnen worden

Sommelier worden

Er zijn geen wettelijke verplichtingen wanneer iemand zichzelf een sommelier mag noemen. Toch is er meer voor nodig dan wijn in wijnglazen schenken, je moet namelijk een opleiding hebben gevolgd om aangenomen te worden als sommelier.

Een aantal van de beste sommelier opleidingen ter wereld zijn:

Associazione Italiana Sommelier (AIS) in Italië
The Court of Master Sommeliers (CMS) in Engeland
North American Sommelier Association (NASA) in de Verenigde staten en Canada
Wine and Spirit Education Trust (WSET) in Engeland

Wijn is per definitie vergist druivensap dat door middel van natuurlijke of gecontroleerde gisting alcoholisch is geworden. Het is een van de oudste en meest geliefde dranken ter wereld, met een geschiedenis die duizenden jaren teruggaat. Van de oude Egyptenaren tot moderne wijnliefhebbers: wijn speelt een centrale rol bij maaltijden, vieringen en ontspanning.

Maar wijn is meer dan alleen een drankje. Het is een product van cultuur, natuur én vakmanschap. In dit artikel nemen we je mee in de definitie van wijn, de rol van de mens en de natuur in de smaakontwikkeling én de moderne beleving van wijn, zoals tijdens proeverijen.

Wijn en zijn veelzijdigheid

Wijn kent talloze variaties – van fris en licht wit tot krachtig rood, en van zoet tot kurkdroog. Hierdoor is er vrijwel altijd een wijn die bij een bepaald gerecht of smaakvoorkeur past.

Rode wijn: gemaakt met schil en pitten van druiven, wat zorgt voor kleur en volle smaken.
Witte wijn: meestal vergist zonder schillen, waardoor de smaak lichter en frisser is.
Rosé: een middenweg, doordat de druivenschillen maar kort meewerken aan het fermentatieproces.
Droog of zoet: afhankelijk van de hoeveelheid restsuiker en de manier van vergisten.

Wijn wordt daardoor vaak gekozen bij het eten: een frisse witte wijn kan perfect samengaan met vis, terwijl een volle rode wijn goed past bij een sappige steak.

Tip: online wijn bestellen biedt toegang tot een breed scala aan wijnen van over de hele wereld. Zo kun je eenvoudig ontdekken welke stijlen jouw voorkeur hebben.

Onze invloed op wijn: van natuurproduct tot cultuurproduct

Hoewel wijn puur uit druiven wordt gemaakt, is de uiteindelijke smaak verre van volledig natuurlijk. Wijn wordt vaak een cultuurproduct genoemd. Dat betekent dat de mens grote invloed heeft op het eindresultaat.

De wijnmaker (ook wel vinoloog of oenoloog genoemd) beslist over bijna elk onderdeel van het proces:

het juiste moment van oogsten,
wel of niet filteren,
gebruik van houten vaten, staal of amfora,
en zelfs of de wijn droog of zoet eindigt.

Met al deze keuzes kan de wijnmaker de wijn sturen en personaliseren. Waar wijn vroeger misschien dichter bij een puur natuurproduct lag, is het tegenwoordig een samenspel van vakmanschap én natuurinvloeden.

De rol van de natuur: terroir en klimaat

Toch blijft de natuur een doorslaggevende factor. De Fransen noemen dit terroir: de unieke combinatie van klimaat, bodem en ligging van de wijngaard.

Klimaat: Warmte bepaalt hoe snel druiven rijpen. Te veel warmte kan leiden tot té zoete en logge wijnen, terwijl een koel klimaat wijnen frisheid en zuren geeft.
Bodem: Kalk, leem, klei of vulkanische grond – elke bodemsoort geeft zijn eigen signatuur.
Ligging: Een helling op het zuiden geeft meer zon en dus meer rijpe druiven.

Zelfs wijngaarden die naast elkaar liggen, kunnen compleet verschillende wijn opleveren – puur door kleine verschillen in grond of microklimaat.

Dit verklaart ook waarom sommige wijnen kostbaar zijn: de plek waar de druiven groeien, maakt een groot verschil.

Wijnproeverijen: dé manier om wijn beter te leren kennen

Een wijn écht leren waarderen gaat verder dan alleen drinken. Tijdens een wijnproeverij leer je aroma’s herkennen, verschillen ontdekken en smaakkoppelingen begrijpen. Het is dé manier om te ervaren hoe groot de diversiteit in wijn kan zijn.

Wat leer je tijdens een wijnproeverij?

Hoe je wijn proeft in drie stappen: kijken, ruiken en proeven.
Welke factoren zorgen voor verschil in smaak.
Hoe wijn en spijs samen kunnen zorgen voor verassende effecten.
Welke wijnstijlen het beste passen bij jouw voorkeur.

De voordelen van een wijnproeverij aan huis

Een thuis georganiseerde wijnproeverij wordt steeds populairder. Daarbij nodigt een sommelier of wijnadviseur je thuis uit, of organiseer je zelf een proeverij met zorgvuldig geselecteerde flessen.

De voordelen:

Gezellig en intiem: samen met vrienden of familie in je eigen omgeving.
Persoonlijk en op maat: je bepaalt zelf welke wijnen jullie ontdekken.
Praktisch: geen reistijd, alles gebeurt thuis of bij iemand in de woonkamer.
Leerzaam én leuk: het sociale karakter wordt gecombineerd met kennis en smaakbeleving.

Een wijnproeverij aan huis is dus meer dan een feestje; het is een belevenis die smaak, gezelligheid en ontspanning samenbrengt.

Conclusie

De definitie van wijn lijkt eenvoudig: gefermenteerd druivensap. Maar achter dat simpele idee schuilt een wereld van invloeden: natuur, cultuur, vakmanschap én eeuwenoude tradities. Wijnen verschillen wereldwijd enorm door klimaat en bodem, maar ook door de keuzes van de wijnmaker.

Of je nu een kenner of beginnende liefhebber bent: een wijnproeverij – zeker aan huis – is de perfecte manier om wijn beter te begrijpen én te leren waarderen. Zo proef je niet alleen het glas, maar ook het verhaal erachter.